دولت بریتانیا تصمیم خود برای اجرای عوارض دانشجویان بینالمللی را نهایی کرده است؛ سیاستی که از اول اوت ۲۰۲۸ در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی انگلستان اجرا خواهد شد.
براساس طرح منتشرشده از سوی وزارت آموزش بریتانیا، دانشگاهها باید بهازای هر دانشجوی بینالمللی، سالانه ۹۲۵ پوند عوارض پرداخت کنند. این هزینه مستقیماً از دانشجو دریافت نمیشود، اما از آنجا که بر درآمد دانشگاهها از بازار بینالمللی تحمیل میشود، میتواند در سالهای آینده بر شهریه، بورسیهها، تخفیفها و استراتژی جذب دانشجو تأثیر بگذارد.
این سیاست فقط در انگلستان اجرا میشود و بهصورت خودکار شامل دانشگاههای اسکاتلند، ولز و ایرلند شمالی نیست. بنابراین متقاضیان تحصیل در بریتانیا باید از این پس تفاوت میان سیاستهای آموزشی مناطق مختلف این کشور را جدیتر در نظر بگیرند.
عوارض دانشجویان بینالمللی چگونه اجرا میشود؟
طبق جزئیات رسمی، هر مؤسسه آموزش عالی ثبتشده در انگلستان باید برای هر دانشجوی بینالمللی، در هر سال تحصیلی مبلغ ۹۲۵ پوند پرداخت کند.
با این حال، دولت برای نخستین ۲۲۰ دانشجوی بینالمللی هر دانشگاه معافیت در نظر گرفته است. به این ترتیب، دانشگاههای بسیار کوچک یا مؤسساتی که تعداد محدودی دانشجوی خارجی دارند، فشار مالی کمتری متحمل خواهند شد.
عوارض از سال تحصیلی ۲۰۲۸–۲۰۲۹ اعمال میشود و مبلغ آن در سالهای بعد میتواند متناسب با تورم افزایش پیدا کند. درآمد حاصل نیز قرار است دوباره در بخش آموزش عالی و مهارتآموزی سرمایهگذاری شود؛ از جمله برای حمایت از کمکهزینههای تحصیلی دانشجویان داخلی کمدرآمد.
آیا دانشجویان باید این مبلغ را جداگانه پرداخت کنند؟
خیر. از نظر قانونی، پرداختکننده این عوارض دانشگاه یا مؤسسه آموزش عالی است، نه دانشجو.
اما این موضوع به معنای بیاثر بودن سیاست بر دانشجویان بینالمللی نیست. دولت بریتانیا در تحلیل اثرات خود فرض کرده است که بخشی از هزینه عوارض ممکن است از طریق افزایش شهریه به دانشجویان منتقل شود.
در مدل رسمی دولت، دانشگاهها ممکن است بخشی از هزینه را در شهریه دانشجویان خارجی لحاظ کنند و همین افزایش میتواند موجب کاهش تقاضا در برخی گروهها و برخی دانشگاهها شود.
بنابراین نمیتوان گفت همه دانشگاهها الزاماً شهریه را دقیقاً ۹۲۵ پوند افزایش خواهند داد، اما احتمال انتقال بخشی از هزینه به دانشجو کاملاً واقعی است.
چرا دولت بریتانیا این سیاست را اجرا میکند؟
دولت بریتانیا قصد دارد بخشی از درآمد دانشگاهها از دانشجویان خارجی را برای تقویت منابع مالی آموزش عالی داخلی و حمایت از دانشجویان بریتانیایی استفاده کند.
این تصمیم بخشی از سیاست گستردهتر دولت برای بازتنظیم بازار دانشجویان بینالمللی است؛ بازاری که طی سالهای گذشته به یکی از مهمترین منابع درآمد دانشگاههای بریتانیا تبدیل شده است.
دولت میخواهد از یک طرف همچنان دانشجویان خارجی را جذب کند و از طرف دیگر، دانشگاهها را به مشارکت بیشتر در تأمین هزینههای آموزش داخلی وادار سازد.
در عمل، این سیاست نشاندهنده تغییر نگاه دولت به دانشجویان بینالمللی است: آنها همچنان یک بخش مهم اقتصادی و آموزشی محسوب میشوند، اما دولت قصد دارد سهم بیشتری از درآمد این بازار را به اهداف داخلی اختصاص دهد.
چشمانداز شهریه دانشگاهها از سال ۲۰۲۸
مهمترین اثر احتمالی عوارض جدید، افزایش تدریجی هزینه تحصیل در انگلستان است.
دانشگاهها برای جبران این هزینه ممکن است یکی یا ترکیبی از اقدامات زیر را در پیش بگیرند:
- افزایش شهریه دانشجویان بینالمللی؛
- کاهش تخفیفهای شهریه؛
- محدودترکردن بورسیههای عمومی؛
- حذف یا کوچککردن برخی دورههای کممتقاضی؛
- تمرکز بیشتر بر رشتههای پردرآمد؛
- افزایش جذب دانشجویان در مقاطع تحصیلات تکمیلی.
تأثیر این سیاست برای همه دانشگاهها یکسان نخواهد بود. دانشگاههای بزرگ و شناختهشده که تقاضای بینالمللی بالایی دارند، احتمالاً قدرت بیشتری برای انتقال هزینه به دانشجو خواهند داشت.
در مقابل، دانشگاههای متوسط یا کمرتبه که برای جذب دانشجوی خارجی به تخفیف و شهریه رقابتی وابستهاند، ممکن است با فشار بیشتری مواجه شوند.
آیا بورسیهها کاهش پیدا میکنند؟
هنوز هیچ دانشگاهی ملزم به کاهش بورسیه نشده و دولت نیز چنین دستوری صادر نکرده است.
با این حال، از آنجا که عوارض از منابع مالی دانشگاه پرداخت میشود، احتمال دارد برخی مؤسسات در شیوه توزیع بورسیهها بازنگری کنند.
این بازنگری میتواند به شکلهای مختلفی ظاهر شود:
- کاهش تعداد بورسیههای عمومی؛
- تمرکز بورسیهها بر دانشجویان ممتاز؛
- هدفمندشدن کمکهزینهها برای کشورهای خاص؛
- افزایش بورسیه در رشتههای STEM و پژوهشی؛
- کاهش تخفیفهای خودکار شهریه.
به همین دلیل، متقاضیانی که قصد شروع تحصیل از سال ۲۰۲۸ به بعد دارند، نباید فقط شهریه رسمی دانشگاه را بررسی کنند؛ بلکه باید وضعیت بورسیهها و تخفیفهای واقعی هر دوره را نیز در نظر بگیرند.
کدام دانشگاهها بیشتر تحت تأثیر قرار میگیرند؟
دانشگاههایی که تعداد زیادی دانشجوی بینالمللی دارند، بیشترین مبلغ عوارض را پرداخت خواهند کرد.
دانشگاههای لندن، مؤسسات بزرگ تحقیقاتی و دانشگاههایی که سهم قابلتوجهی از درآمد آنها از شهریه خارجی تأمین میشود، ممکن است فشار مالی بیشتری احساس کنند.
در مقابل، دانشگاههای کوچکتر که کمتر از ۲۲۰ دانشجوی بینالمللی دارند، عملاً از عوارض معاف خواهند بود.
این تفاوت میتواند در آینده باعث تغییر استراتژی دانشگاهها شود. برخی مؤسسات ممکن است جذب دانشجوی خارجی را افزایش دهند تا هزینه ثابت عوارض را در مقیاس بزرگتر توزیع کنند؛ برخی دیگر ممکن است بازار بینالمللی خود را محدودتر و هدفمندتر کنند.
تأثیر بر رقابت بریتانیا با کانادا، استرالیا و اروپا
بریتانیا در سالهای اخیر همزمان با کانادا، استرالیا و هلند، سیاستهای محدودکنندهتری در حوزه دانشجویان بینالمللی اتخاذ کرده است.
عوارض جدید میتواند هزینه تحصیل در انگلستان را در مقایسه با برخی کشورهای اروپایی بیشتر کند؛ بهویژه برای دانشجویانی که میان بریتانیا، آلمان، فرانسه، ایتالیا و هلند مقایسه انجام میدهند.
با این حال، بریتانیا همچنان مزیتهای مهمی دارد:
- دورههای یکساله کارشناسی ارشد؛
- دانشگاههای دارای رتبه جهانی؛
- زبان انگلیسی؛
- بازار کار گسترده؛
- شبکه بینالمللی فارغالتحصیلان؛
- امکان استفاده از Graduate Route پس از تحصیل، در صورت حفظ مقررات فعلی.
بنابراین عوارض جدید بهتنهایی جذابیت بریتانیا را از بین نمیبرد، اما میتواند نسبت هزینه به بازده تحصیل را برای برخی متقاضیان ضعیفتر کند.
چرا این خبر برای دانشجویان ایرانی مهم است؟
متقاضیان ایرانی معمولاً با محدودیتهای مالی بیشتری نسبت به بسیاری از دانشجویان بینالمللی مواجهاند؛ از جمله:
- نوسان شدید نرخ ارز؛
- دشواری انتقال پول؛
- محدودیت دسترسی به وامهای بینالمللی؛
- وابستگی بیشتر به بورسیه و تخفیف شهریه؛
- هزینه بالای زندگی در شهرهایی مانند لندن، منچستر و ادینبرو.
در چنین شرایطی، حتی افزایش چندصد پوندی در شهریه یا کاهش یک بورسیه جزئی میتواند بر تصمیم نهایی دانشجو اثر بگذارد.
برای دانشجویان ایرانی، این سیاست بهویژه در سه بخش اهمیت دارد:
نخست، افزایش احتمالی هزینه کل تحصیل
اگر دانشگاهها بخشی از عوارض را به شهریه منتقل کنند، هزینه یک دوره یکساله کارشناسی ارشد ممکن است افزایش پیدا کند.
دوم، محدودترشدن تخفیفها
دانشگاههایی که در حال حاضر برای جذب دانشجوی بینالمللی تخفیفهای چند هزار پوندی ارائه میکنند، ممکن است این سیاستها را بازنگری کنند.
سوم، اهمیت بیشتر انتخاب دانشگاه
تفاوت میان دانشگاهها در شهریه، بورسیه، موقعیت جغرافیایی و هزینه زندگی از گذشته مهمتر خواهد شد.
آیا اکنون زمان نامناسبی برای اپلای بریتانیا است؟
خیر. عوارض از اوت ۲۰۲۸ اجرا میشود و بر دانشجویانی که پیش از آن وارد دورههای تحصیلی میشوند، لزوماً اثر مستقیم ندارد.
برای ورودیهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷، این سیاست هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.
با این حال، متقاضیان ورودی ۲۰۲۸ و سالهای بعد باید از هماکنون احتمال تغییر شهریه و بورسیه را در برنامه مالی خود لحاظ کنند.
بهترین رویکرد برای این گروه آن است که:
- شهریه را فقط براساس رقم امروز برآورد نکنند؛
- افزایش سالانه شهریه را در نظر بگیرند؛
- دانشگاههای خارج از لندن را نیز بررسی کنند؛
- گزینههای اسکاتلند، ولز و ایرلند شمالی را جداگانه مقایسه کنند؛
- شرایط بورسیه هر دانشگاه را بهصورت مستقل بررسی کنند.
تحلیل سیاستی
عوارض دانشجویان بینالمللی را نباید صرفاً یک مالیات ۹۲۵ پوندی دانست.
اهمیت اصلی این سیاست در پیامی است که به دانشگاهها و بازار آموزش بینالمللی ارسال میکند: دولت بریتانیا دیگر رشد تعداد دانشجویان خارجی را فقط بهعنوان یک منبع درآمد دانشگاهی نمیبیند، بلکه میخواهد این درآمد را مستقیماً در سیاستهای آموزش داخلی به کار گیرد.
این تغییر میتواند دانشگاهها را به سمت جذب انتخابیتر دانشجویان سوق دهد.
احتمالاً دانشگاهها در آینده بیشتر بر متقاضیانی تمرکز خواهند کرد که:
- توان پرداخت شهریه کامل دارند؛
- در رشتههای پرتقاضا تحصیل میکنند؛
- شانس بالاتری برای تکمیل دوره دارند؛
- از نظر مالی و ویزایی کمریسکتر محسوب میشوند؛
- یا برای دانشگاه ارزش پژوهشی و رتبهبندی ایجاد میکنند.
در نتیجه، بازار تحصیل بریتانیا ممکن است از یک بازار «حجمی» به سمت یک بازار «هدفمندتر و گرانتر» حرکت کند.
چشمانداز تحصیل در بریتانیا
در کوتاهمدت، بریتانیا همچنان یکی از مهمترین مقاصد تحصیلی جهان باقی خواهد ماند.
اما از سال ۲۰۲۸ به بعد، سه روند احتمالاً پررنگتر میشوند:
۱. افزایش تدریجی هزینه تحصیل
بخشی از دانشگاهها احتمالاً عوارض را در شهریه یا هزینههای جانبی منعکس خواهند کرد.
۲. رقابتیترشدن بورسیهها
بورسیهها ممکن است کمتر عمومی و بیشتر مبتنی بر شایستگی، رشته یا کشور هدف شوند.
۳. تفاوت بیشتر میان دانشگاهها
دانشگاههای معتبرتر ممکن است شهریه را افزایش دهند، در حالی که دانشگاههای متوسط برای حفظ تقاضا به تخفیفهای هدفمند ادامه دهند.
بنابراین چشمانداز بریتانیا برای دانشجویان بینالمللی همچنان مثبت است، اما مسیر تحصیل در این کشور احتمالاً گرانتر، انتخابیتر و رقابتیتر خواهد شد.
جمعبندی
دولت بریتانیا از اوت ۲۰۲۸ عوارض سالانه ۹۲۵ پوندی را برای هر دانشجوی بینالمللی در دانشگاههای انگلستان اجرا خواهد کرد.
این هزینه مستقیماً از دانشجو دریافت نمیشود، اما ممکن است از طریق افزایش شهریه، کاهش تخفیف یا محدودترشدن بورسیهها بهطور غیرمستقیم بر متقاضیان اثر بگذارد.
برای دانشجویان ایرانی، این سیاست اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا افزایش حتی محدود هزینهها میتواند با توجه به نرخ ارز و محدودیتهای انتقال پول، تأثیر قابلتوجهی بر بودجه تحصیلی داشته باشد.
بریتانیا همچنان مقصدی قدرتمند برای تحصیل بینالمللی است، اما از سال ۲۰۲۸ به بعد، انتخاب دانشگاه، مقایسه هزینهها و بررسی بورسیهها باید با دقت بیشتری انجام شود.
